Lerchenfelderstrasse

Ο χάρτης:
http://www.wien.gv.at/WebMapExportServer/public/Map.aspx?id=bc33a390-a504-4e4d-8b45-9df6764afc84

...organizing our thoughts

Αυτό που μας ενδιαφέρει στον δρόμο και συγκεκριμένα σε αυτό το «τρισδιάστατο ισόγειο» είναι εκείνο το οριζόντιο κατά μήκος όριό του. Εκεί που αρχίζει δηλαδή ο κτιριακός όγκος και κατ’ επέκταση η εμπορική δραστηριότητα. Οι ποιότητες αυτές που διαμορφώνουν την εικόνα και την αίσθηση του δρόμου που θα μπορούσαν χωρικά να χαρακτηριστούν ως «ενδιάμεσος χώρος». Εκείνη η ζώνη που το δημόσιο συναντά το ημιδημόσιο και το ιδιωτικό, εκείνη η εύθραυστη ζώνη που οπτικά και ποιοτικά ορίζει το πεδίο δράσης δρόμος και ταυτόχρονα τον καθιστά ως τέτοιον.
Μέσα από την μέχρι τώρα παρατήρηση και ανάλυση έχουν προκύψει τα εξής θέματα:

• Η σχέση της εισόδου των καταστημάτων με το επίπεδο του δρόμου. Σε αρκετές περιπτώσεις συναντά κανείς διαφορά επιπέδου, είτε προς τα πάνω είτε προς τα κάτω. Τι αίσθηση έχει κανείς όταν κατεβαίνει για να μπει σε ένα μαγαζί, όταν ανεβαίνει ή όταν κινείται στο ίδιο επίπεδο;
• Η μορφή των προθηκών ποικίλει ανάλογα με την παλαιότητα του κτίσματος στο οποίο ανήκει το κατάστημα, ανάλογα με τον δρόμο και την κοινωνική ιστορία του και ανάλογα βέβαια με την χρήση και τις ανακαινίσεις που έχει υποστεί. Παρατηρούμε λοιπόν προθήκες προεξέχουσες και υπερυψωμένες κατά βάση. Είναι ο πιο συνήθης τρόπος παρουσίασης της βιτρίνας. Δεν λείπουν όμως και παραδείγματα προθηκών σε υποχώρηση ή ακόμα, σε ανακαινισμένα μαγαζιά (κυρίως αλυσίδες) απουσία προθήκης και χρήση ενιαίου από πάνω έως κάτω τζαμιού. Πώς αλλάζει αυτή η ποικιλία την αίσθηση του ισογείου και τι δυναμικές αναπτύσσονται με τον δρόμο;
• Οι χρήσεις στο ισόγειο που καθορίζουν τον χαρακτήρα του δρόμου και ορίζουν τι μπορεί να είναι διάφανο και τι όχι. Σε περιπτώσεις για παράδειγμα ιατρείου στο ισόγειο η διαφάνεια δεν είναι θεμιτή ή ακόμα, σε άλλες όπου παλιά μαγαζιά γίνονται γραφεία (μάλιστα κυρίως αρχιτεκτονικά ή design, είναι πολύ της μόδας) η διατήρηση της διαφάνειας επιδιώκεται ως επικοινωνιακό μέσο πάλι αλλά και ως επιθυμητή συνθήκη εργασίας (για τους αρχιτέκτονες η σχέση με τον δημόσιο βίο της πόλης και την οπτική επαφή με τον δρόμο είναι εργαλεία).
• Οι είσοδοι των καταστημάτων που κατά κανόνα είναι σε υποχώρηση από το οριζόντιο επίπεδο του δρόμου. Οι σιδεριές, οι μικρές πόρτες και τα πλέγματα που προστίθενται από τους ιδιοκτήτες για την ασφάλεια και καθαριότητα της υποχωρημένης εισόδου αρνούνται στον περαστικό, τις ώρες που το κατάστημα παραμένει κλειστό, τον ημιδημόσιο χώρο που θα μπορούσε να λειτουργήσει σαν προέκταση του πεζοδρομίου (σε περιπτώσεις κακοκαιρίας το υποτιμημένο αυτό τμήμα αυτόματα μετατρέπεται σε στάση τραμ, τηλεφωνικό θάλαμο, καπνιστήριο,..)
• Το αίσθημα ασφάλειας στους δρόμους ενισχύεται από βιτρίνες και μαγαζιά που παραμένουν φωτισμένα το βράδυ καθώς και από ισόγειους χώρους συνεστίασης (εστιατόρια, bar).
• Η οικειοποίηση του δημόσιου χώρου από τους ιδιοκτήτες μέσω stands, διαφημιστικών πινακίδων και τραπεζιών στο πεζοδρόμιο.
• Η σηματοδότηση στο επίπεδο του δρόμου/πεζοδρομίου -ο δρόμος ως καμβάς- που λειτουργεί ως επικοινωνιακό μέσο προβολής του καταστήματος ή ακόμα και του δήμου (στην Margaretenstrasse βλέπει κανείς διάσπαρτες μαργαρίτες βαμμένες στο πεζοδρόμιο, σήμα κατατεθέν του 5ου διαμερίσματος Margareten)
• Η στέγαση κατά μήκος των καταστημάτων συναντάται σπάνια και πρόκειται κυρίως για τέντες (πάλι σε πολλές περιπτώσεις επικοινωνιακό μέσο), οι οποίες τον χειμώνα αποσύρονται. Πώς μπορεί να επηρεάσει αυτό την ποιότητα της κίνησης του περαστικού;
• Η διαχείριση της βιτρίνας
• Η αντανάκλαση (βλ’ προηγούμενο post “some seconds on the street”)

Σκαρίφημα της βασικής δομής της πόλης με έμφαση στους επιλεγμένους προς ανάλυση δρόμους. Διακρίνεται το ιστορικό κέντρο με την Ringstrasse, ο εξωτερικός δακτύλιος-Gürtel (σηματοδοτημένος με πράσινο χρώμα), καθώς το κανάλι του Δούναβη που εφάπτεται στο κέντρο. Οι ακτινωτοί δρόμοι (κίτρινο χρώμα) ξεκινούν από το κέντρο και εκτείνονται στα εκτός δακτυλίου προάστια διασχίζοντας/οριοθετώντας τα εσωτερικά διαμερίσματα της πόλης 2-9.

primary level...for rent

«Η εξαφάνιση του μικροεμπορίου, η πυκνή δόμηση και ο ολοένα και αυξανόμενος αριθμός ιδιωτικών θέσεων στάθμευσης αλλάζουν την εικόνα της πόλης της Βιέννης- αυτό αφορά ιδιαίτερως τη “ζώνη του ισογείου”

[…]

Ο αριθμός των άδειων μαγαζιών στο επίπεδο του ισογείου στο σύνολο της πόλης υπολογίζεται ότι ανέρχεται στα 10.000, εκ των οποίων τα δύο τρίτα δεν είναι πραγματικά διαθέσιμα, αφού χρησιμοποιούνται συχνά μόνο σαν αποθήκες, ή λόγω περιπλοκών στο ιδιοκτησιακό καθεστώς παραμένουν αχρησιμοποίητα.»

Από συνέντευξη της Angelika Psenner, αρχιτέκτονα και κοινωνιολόγου με ερευνητική και συγγραφική δραστηριότητα στη «ζώνη του ισογείου» στη Βιέννη και στο δημόσιο χώρο.

Πηγή: http://science.orf.at/science/news/116778

some seconds on the street

Η βιτρίνα. Ο δρόμος. Το μέσο.
Αντικατοπτρισμός.
Περπατάω στον δρόμο, χαζεύω.
Άνθρωποι περνούν, ποδηλάτες βιάζονται.
Κοιτάω δεξιά, στρίβω το κεφάλι σχεδόν 45 μοίρες
και βλέπω εμένα.
Μαζί και ό,τι υπάρχει πίσω από το στραμμένο μου κεφάλι.
Κοιτάω αν τα μαλλιά μου είναι στη θέση τους και
αν το παλτό δείχνει όμορφο με την τσάντα.
Αφού ασχοληθώ με την εικόνα μου σε αυτόν τον κυκεώνα
δευτερολέπτων, διακρίνω τι υπάρχει μέσα στο μαγαζί.
Αντικέ σε σοφιστικέ ύφος αντικείμενα με retro παραπομπές.
Σιγά σιγά γυρνάω όλο το σώμα μου προς τη βιτρίνα. Έχω ήδη
ισιώσει το μαλλί και ναι η τσάντα ίσως δεν είναι η πιο κατάλληλη
για το παλτό, αλλά δεν χάθηκε ο κόσμος. Άλλωστε είναι ήδη αργά
για αλλαγές.
Γυρνάω λοιπόν προς τη βιτρίνα, να δω τι έχει μέσα. Παρατηρώ
τα πράγματα πίσω από το τζάμι, ρίχνω μια ματιά στα ενδότερα του καταστήματος,
βλέπω μια κυρία στο ταμείο που μάλλον κάτι διαβάζει.
Είναι μόνη της.
Το εσωτερικό είναι μάλλον αδιάφορο, ό,τι αξίζει έχει τοποθετηθεί
στην προθήκη.
Και εκείνη τη στιγμή που έχω ήδη αποσπαστεί από βιτρίνα και
εσωτερικό, το μάτι μου πιάνει την αντανάκλαση.
Ξανά εγώ, ξανά το πίσω μου, τα απέναντι κτίρια, οι περαστικοί.
Μεταβολή (ανέμελη) και συνεχίζω.

Waehringerstrasse

our first exposure...

Η πόλη. Ο χώρος που ζούμε, δουλεύουμε, συναντιόμαστε, αγαπάμε, διασκεδάζουμε. Το πρώτο επίπεδο αναγνώρισης και εξοικείωσης με αυτό το ‘σώμα’ είναι ο δρόμος. Σε αυτόν περπατάμε, αυτός μας οδηγεί και μας ‘μαθαίνει’ την πόλη.

Ο δημόσιος χώρος, ως πεδίο αλληλεπίδρασης κινήσεων, επιθυμιών και συμφερόντων ειναί το σκηνικό στο οποίο γίνεται η ώσμωση και οι μικρές ‘εκρήξεις’ που προκύπτουν από αυτήν, ενδεικτικές της πολυμορφίας, ποικιλότητας και πολυπλοκότητας της πόλης.

Το ‘ισόγειο’, η ζώνη αυτή που ανήκει στον δημόσιο χώρο, ζεί μέσα από αυτόν αλλά ταυτόχρονα συγκεντρώνει συμφέροντα ιδιωτών. Αποτελεί την ‘βάση’ της πόλης, τα πόδια αλλά και το κεφάλι της... Αποτυπώνει τις ανάγκες των κατοίκων και καθρεφτίζει την εικόνα τους.

Μέσα από την συγκέντωση του εμπορίου σε συγκεκριμένους δρόμους, την ολοένα αυξανόμενη εξάπλωση και προτίμηση του προτύπου mall-φυσαλλίδα και του διαδικτύου, παρατηρείται στις περισσότερες ευρωπαϊκές πόλεις η τάση εγκατάληψης της ισόγειας εμπορικής δραστηριότητας. Άδεια μαγαζιά, ιδιοκτήτες που από το βάρος των ενοικίων αναγκάζονται να εγκαταλείψουν την επιχείρησή τους, η οικονομικά συμφέρουσα πρόβλεψη θέσεων στάθμευσης, επιφέρουν σοβαρές επιπτώσεις στην εικόνα του ισογείου και κατ’επέκταση στην ποιότητα του δημόσιου χώρου μέσα στην πόλη.

Η πόλη έμπνευσης που τίθεται στην παρούσα εργασία προς εξέταση είναι η Βιέννη. Μια πόλη που προσπαθεί να ισορροπήσει ανάμεσα στην τουριστική εικόνα καρτ-ποστάλ και στην πραγματικότητά της που είναι πολύ πιο ζωντανή και πολυπολιτισμική από αυτήν που θα ήθελε να δείχνει στις αφίσες ταξιδιωτικών γραφείων. Το πλέγμα των δρόμων της, σαφές, αναγνώσιμο δημιουργεί μια άνεση στις κινήσεις μέσα σε αυτήν, όπως βέβαια και το καλό σύστημα δημόσιων μεταφορών. Το ισόγειο παρόλαυτα παρεμένει μια ζώνη που δεν έχει δεχτεί ακόμα συστηματική φροντίδα για την ανάδειξή του.

Οι βασικοί ακτινωτοί άξονες που συνδέουν το ιστορικό κέντρο και την περίφημη Ringstrasse με τα προάστια και τον δακτύλιο (Guertel) αποτελούν αντιπροσωπευτικά παραδείγματα εμπορικών δρόμων στην πόλη αλλά και έχουν εξαιρετικό ενδιαφέρον λόγω ακριβώς της θέσης τους ανάμεσα στο τουριστικό κέντρο και τα ‘πραγματικά’ προάστια.
Αυτοί οι δρόμοι θα αποτελέσουν σε πρώτο στάδιο το πεδίο ευρύτερης έρευνας και παρατήρησης (καταγραφή χρήσεων και διαφορετικών ποιοτήτων, αξιολόγηση ρόλου και σημασίας τους, ...), ενώ στη συνέχεια θα επιλεχθεί κάποιος ή κάποιοι για την εμβάθυνση στην προβληματική του ισογείου.